Onder de Groene Linde
Op 6 december werd de CD ‘Onder de Groene Linde’ gepresenteerd in Rasa te Utrecht. Niet zo maar een, maar een reeks van 9 CD’s + 1 DVD verpakt in een schitterend verzorgde box met boek. ‘Onder de Groene Linde’ kan gezien worden als een naslagwerk voor het Nederlandse ‘volks’-lied.
Samensteller Ate Doornbosch maakte 1316 afleveringen van het programma ‘Onder de Groene Linde’ tussen 1957 en 1993. In het radioprogramma konden luisteraars genieten van opnamen die hij op lokatie maakte. Jarenlang trok hij door het land, sprak met mensen en luisterde naar hun oude liedjes. Niet alleen de liedjes waren voor Ate belangrijk, maar ook de omstandigheden waarin ze vroeger werden gezongen. Bijvoorbeeld tijdens de lange winteravonden, in het radio- en tv-loze tijdperk. Of tijdens het werk om dit draaglijker te maken. Duizenden opnamen verzamelde Ate Doornbosch door de jaren heen en 163 zijn er verdeeld over negen schijfjes. Veel achtergrondinformatie is te vinden in het begeleidende boek. Het 10de schijfje is een DVD met daarop twee documentaires over het werk van deze innemende lied-verzamelaar en de laatste radio-uitzending van ‘ Onder de Groene Linde’.
Een prachtig document dat iedere Nederlander in zijn cd-kast moet hebben. De mensen die je hoort zijn weliswaar geen professionele zangers maar hun overgave om hun muzikale verleden met ons te delen is aandoenlijk. In het begeleidende boek (van wel 440 pagina’s) zijn alle teksten afgedrukt en wordt uitleg gegeven over de zangers. Wie ze zijn en waar ze vandaan komen. Zoals Bontje Dalman-Douma uit Friesland. Een vrouw met wie Ate Doornbosch een goed contact had, zo goed dat hij zelfs haar begrafenis bezocht toen ze in 1976 overleed. Aan haar heeft hij veel repertoire te danken. Verder wordt er bij elk lied vermeld waar het opgenomen is en wie het gezongen heeft. Tevens verwijzingen naar andere versies. Kortom, een zeer compleet boek met een begin voor wie verder wil spitten in de Nederlandse liedcultuur.
Qua categorisatie is er gekozen voor thematiek. Deze zweeft tussen ‘zwangere ongehuwde meisjes’, ‘moord/doodslag’, ’spijt/geluk’, ‘religie’, ‘familieleed’, ‘magische gebeurtenissen’ en ‘kluchten’. De teksten zijn allemaal verhalend, ballades zogezegd.
De cd-presentatie van ‘Onder de Groene Linde’ werd op smakelijke wijze geopend door een concert van Het Kliekske waarbij Herman Dewit maar weer eens liet zien dat zijn zelf gemaakte instrumenten nog altijd goed klinken: ‘de doedelzak‘, ‘fluiten op een kruk‘ en een ‘handgemaakte wortelfluit‘!
Opname van Herman Dewit’s doedelzak: kliekske-2-blog
Klik verder voor liedjes van de cd.
Van enkele thema-CD’s een lied:
CD 1: ‘Magische Gebeurtenissen’ met het bijzonder lied over Rollewijn (Heer Halewijn) die de maagden ontvoerde en ze daarna vermoordde.
Hieronder een opname uit Venray 18 dec. 1967: gezongen door Jacoba Vollenberg (1887-1976) opgenomen door Ate Doornbosch
toen-rollewijn-over-die-bergen-kwam
….en een bewerking van hetzelde lied door de groep We-nun Henk tijdens de CD presentatie.
CD 2: ‘Religieuze liederen’
‘Als je maar op God vertrouwt, komt het allemaal goed: ook al krijg je als weduwvrouw geen eten van je buren….’ Dit overkwam de Arreme Weduwsvrouwe, die zo haar 6 kinderen niet kon voeden omdat het haar ook aan geld ontbrak. Maar zie daar, zij vertouwde op God en deze gaf haar welvaart. ‘Wie het laatst lacht….‘
Het lied: Arreme Weduwvrouwe arreme-weduwvrouwe
Door: Bontje Dalman-Douma (1894-1979) Op foto samen met Ate Doornbosch. Opname 13 dec. 1961
CD 3: ‘Ontluikende liefde’
Het Lied: ‘Daar boven op een kamerke’ daar-boven-op-een-kamerke
Door: Maria Roelen-Vermeulen (1923). Opname 29 jan. 1968
CD 4: ‘Verleiding, list en bedrog’
Imkje Platje-Strekenburg (1892-1981) zingt het lied ‘Komt vrienden wilt eens luist’ren’ over een meisje dat zwanger wordt van een zeeman. Hij vertrekt weer en zij baart een zoon. Het arme kind kan het niet aan en schrijft een afscheidsbrief met haar eigen bloed. Ze springt met haar baby in de rivier en verdrinkt. In het laatste couplet wordt ze bijgestaan door haar man Frederik. Opname 31 mei 1966. komt-vrienden
CD 5: ‘Trouw en ontrouw in de liefde’
Het lied ‘Hoe helder de zon, hoe duister de maan’. Het lied vertelt het verhaal van een 18 jarige jongen. Zijn onbeantwoorde liefde besluit hem zijn liefje te doden. Hij wordt gearresteerd en gevangen gezet. Hij is blij dat hij de doodstraf krijgt want zo kan hij in haar graf liggen….en is hij toch weer bij haar. Ja, en natuurlijk heeft ook dit lied weer een moraal: ‘Als gij de liefde niet vast besluit, wilt ge elkander dan niet storen….’ Andreus Antoon Leonard Wijnen (1911). Hij begeleidt zichzelf op de accordeon. De opname; 2 sept. 1977. hoe-helder-de-zon
Tot slot. CD9: ‘ Kluchtliederen’.
Clara Schelle-Habraken
zingt het lied ‘En zo wou enen bakker uit vrijen gaan’. Ja, over een bakker die wilde vrijen met Jacomijntje, maar niet durfde. Daarom stuurde hij zijn vriend en gaf hem zelfs nieuwe, mooie kleren…..en u begrijpt; Jacomijntje wilde de bakker niet ‘met al zijn goed’. Jacomijntje wilde de vriend van de bakker, die er zelfs nu al mooier uitzag in zijn witte hemdje. Ze trouwden en de bakker had het nakijken.
Foto’s in dit artikel van Herman Dewit (Kliekske) en We-nun Henk zijn gemaakt door Ton Maas. Overige foto’s: ‘Onder de Groene Linde’
De cd ‘Onder de Groene Linde’ is uitgebracht door Music&Words.
Voor meer informatie zie ook: De Liederenbank
Kijk hier naar een verslag dat Omrop Frysland maakte over de cd-presentatie.
(c) door Mattie Poels.
